Het is herfst, je zet de verwarming aan en de radiator in de slaapkamer wordt maar half warm. Of hij maakt een borrelend geluid. Grote kans dat er lucht in je radiator zit. Ontluchten is de simpelste klus die er bestaat — het kost je letterlijk vijf minuten en je hebt er bijna geen gereedschap voor nodig.
Waarom zit er lucht in je radiator?
Luchtbellen in je verwarmingssysteem zijn heel normaal. Ze ontstaan door:
- Waterdruk die schommelt — bij elke keer dat de ketel opstart, kan er een beetje lucht meekomen.
- Onderhoud aan het systeem — als er ergens een leiding is losgekoppeld, komt er lucht bij.
- Micro-luchtbelletjes — warm water bevat minder opgeloste lucht dan koud water. Bij het opwarmen komen die belletjes vrij.
Het resultaat: de lucht stijgt naar het hoogste punt van de radiator en vormt daar een “luchtslot”. Dat deel van de radiator kan niet meer gevuld worden met warm water, dus blijft het koud.
Hoe herken je een radiator met lucht?
Drie duidelijke signalen:
- De radiator is bovenaan koud en onderaan warm — dit is het klassieke teken. De lucht zit bovenin en blokkeert het warme water.
- Je hoort borrelende of tikkende geluiden — luchtbellen die door het water bewegen maken geluid.
- De radiator wordt helemaal niet warm — terwijl andere radiatoren in huis wél werken. Soms is er zoveel lucht dat het water er helemaal niet meer doorheen kan.
Wat heb je nodig?
Het enige speciale gereedschap dat je nodig hebt is een ontluchtingssleuteltje. Dit is een klein metalen sleuteltje dat op het ontluchtingsnippeltje van je radiator past. Je koopt ze bij elke bouwmarkt voor een paar euro. Sommige radiatoren kun je ook ontluchten met een platte schroevendraaier.
Verder: een kopje of bakje om het water op te vangen, en een doek voor eventueel gemorst water.
Stap-voor-stap: radiator ontluchten
Stap 1: Zet de verwarming uit
Zet de thermostaat uit of draai hem helemaal laag. Wacht minimaal 10 minuten tot de radiatoren zijn afgekoeld. Dit heeft twee redenen:
- De circulatiepomp staat stil, dus het water beweegt niet meer. Dat maakt het ontluchten effectiever.
- Het water is niet meer kokend heet, dus je brandt je niet.
Let op!
Ontlucht nooit een radiator die nog gloeiend heet is. Het water dat eruit komt kan meer dan 70°C zijn. Wacht tot de radiator is afgekoeld.
Stap 2: Zoek het ontluchtingsnippeltje
Het ontluchtingsnippeltje zit bijna altijd rechtsboven op de radiator. Het is een klein vierkant of zeshoekig nippeltje aan het uiteinde van de radiator. Soms zit er een klein plastic dopje overheen.
Bij handdoekradiatoren in de badkamer kan het nippeltje ook bovenaan in het midden zitten.
Stap 3: Houd een kopje eronder
Houd je kopje of bakje direct onder het ontluchtingsnippeltje. Leg een doek onder de radiator voor het geval er water naast het kopje druppelt. Het water in een radiator is smerig — het laat bruine vlekken achter op kleding en vloerbedekking.
Tip
Gebruik een oud kopje of een leeg jampotje. Het water uit een radiator is vaak donkerbruin of zwart en maakt vlekken die lastig te verwijderen zijn.
Stap 4: Draai het nippeltje open
Zet het ontluchtingssleuteltje op het nippeltje en draai het langzaam een kwartslag tegen de klok in (linksom). Je hoort meteen een sissend geluid — dat is de lucht die ontsnapt.
Houd het nippeltje net zo lang open tot:
- Het sissen stopt
- Er een straaltje water uitkomt (geen gedruppel met lucht ertussen, maar een constant straaltje)
Dit duurt meestal 10 tot 30 seconden.
Let op!
Draai het nippeltje niet helemaal los! Een kwartslag is genoeg. Als je het er helemaal uitdraait, is het lastig om het er weer in te krijgen terwijl er water uitspuit.
Stap 5: Draai het nippeltje weer dicht
Zodra er een constant straaltje water komt, draai je het nippeltje weer dicht. Een kwartslag rechtsom (met de klok mee). Stevig maar niet te hard — je hoeft er geen kracht op te zetten.
Veeg eventueel gemorst water op met je doek.
Stap 6: Controleer de waterdruk
Kijk op de manometer van je cv-ketel. Dit is het metertje met de groene en rode zone. Na het ontluchten kan de waterdruk gedaald zijn.
- Normale druk: 1,5 tot 2,0 bar (in de groene zone)
- Te laag: onder 1,0 bar — je moet water bijvullen
Tip
Als de druk te laag is, vul je het systeem bij via de vulkraan. Dit is meestal een kraantje bij de cv-ketel met een flexibele slang naar de waterleiding. Draai hem open tot de manometer 1,5 bar aanwijst, sluit hem weer. Klaar.
Stap 7: Zet de verwarming weer aan
Draai de thermostaat weer op de gewenste temperatuur. Controleer na een half uur of de radiator nu volledig warm wordt — ook bovenaan.
Meerdere radiatoren ontluchten
Heb je meerdere radiatoren die niet goed warm worden? Ontlucht dan alle radiatoren in huis, in deze volgorde:
- Begin bij de radiator die het verst van de cv-ketel zit (meestal bovenverdieping, verste kamer).
- Werk je terug naar beneden, richting de ketel.
- Controleer na het ontluchten van alle radiatoren de waterdruk en vul bij indien nodig.
Pro-tip
Ontlucht je radiatoren aan het begin van het stookseizoen (oktober). Doe dit elk jaar, ook als je geen problemen merkt. Zo voorkom je dat kleine luchtbelletjes zich ophopen tot een groot luchtslot.
Veelgemaakte fouten
- Ontluchten terwijl de pomp draait — als de cv-ketel aan staat, pompt de circulatiepomp de lucht door het systeem. Daardoor ontlucht je minder effectief. Zet altijd eerst de verwarming uit.
- Nippeltje te ver opendraaien — een kwartslag is echt genoeg. Helemaal opendraaien levert een waterfontein op en een nippeltje dat lastig terug te draaien is.
- Waterdruk niet controleren — als je de druk te laag laat, kan de ketel in storing gaan. Altijd de manometer checken na het ontluchten.
- Alleen de koude radiator ontluchten — vaak is het probleem systeembreed. Ontlucht alle radiatoren in huis voor het beste resultaat.
- Dopje kwijtraken — het plastic dopje op het nippeltje is snel zoek. Leg het meteen in je kopje zodat je het niet verliest.
Radiator wordt nog steeds niet warm?
Als je radiator na het ontluchten nog steeds niet (helemaal) warm wordt, kan het probleem ergens anders zitten:
- Thermostaatknop kapot — draai de knop op de hoogste stand. Wordt de radiator dan wel warm? Dan is de thermostaatknop versleten. Vervangen kost €10-20 en is een simpele klus.
- Radiator zit dicht met slib — na jaren gebruik kan er zwart slib (magnetiet) in de radiator ophopen. Oplossing: radiator doorspoelen of een cv-reiniger toevoegen.
- Circulatiepomp te zwak — als radiatoren ver van de ketel niet warm worden, is de pomp mogelijk te zwak ingesteld. Check de stand van de pomp (meestal stand 1, 2 of 3).
Bij aanhoudende problemen is het verstandig om een cv-monteur te laten kijken. Een onderhoudsbeurt van de hele installatie kost €80-120 en voorkomt grotere problemen.
Veelgestelde vragen
Hoe vaak moet ik mijn radiator ontluchten?
Ontlucht je radiatoren minimaal een keer per jaar, bij voorkeur aan het begin van het stookseizoen. Als je merkt dat een radiator bovenaan koud blijft, is dat een teken dat er lucht in zit en je moet ontluchten.
Waarom maakt mijn radiator borrelende geluiden?
Borrelende of tikkende geluiden komen door luchtbellen in het water. Door de radiator te ontluchten laat je deze lucht ontsnappen. Na het ontluchten zouden de geluiden moeten stoppen.
Moet ik de ketel uitzetten bij het ontluchten?
Ja, zet de cv-ketel uit voordat je begint met ontluchten. Laat het water eerst afkoelen (15-30 minuten). Zo voorkom je dat er heet water uit het ontluchtingsnippeltje spuit.
