Een grasveld dat veel sneller modderig is dan je lief is. Een hoekje tuin waar je eigenlijk niks mee doet. Of gewoon de wens om dat lage stuk achter het huis om te toveren tot een lekkere chill-plek. Een houten vlonder is dé oplossing — warm in de zomer, makkelijk schoon te houden en je tilt er meteen de waarde van je huis mee op. Het ziet er groot uit, maar als je in stappen werkt is het goed zelf te doen. In dit stappenplan loop ik je door alles heen.
Welk type vlonder past bij jou?
Voordat je hout gaat bestellen, moet je een paar keuzes maken. De drie belangrijkste:
Hoogte van de vlonder
- Lage vlonder (5-15 cm): Op grasveld of tegels. Eenvoudig te maken, maar weinig ventilatie eronder. Hout slijt sneller.
- Middelhoog (15-30 cm): De meest gekozen variant. Genoeg ruimte voor ventilatie en je voelt ‘t lekker als een verhoogd terras.
- Hoog (30+ cm): Voor hellingen of als je een tuinkamer-effect wilt. Vraagt om steviger regelwerk en eventueel funderingspalen.
Houtsoort
- Vuren / grenen geïmpregneerd: Goedkoopst (€15-25 per m²). Houdt 8-12 jaar bij goed onderhoud.
- Lariks of douglas: Mooi natuurlijk kleurverschil (€25-40 per m²). Hardhout zonder impregnering. Levensduur 15-20 jaar.
- Bankirai of hardhout: Premium kwaliteit (€40-80 per m²). Houdt 25+ jaar mee. Wordt grijs in de zon als je hem niet behandelt.
- Composiet: Kunststof met houtvezels (€50-100 per m²). Onderhoudsvrij, splintervrij. Niet iedereen vindt de uitstraling mooi.
Tip
Voor de meeste tuinen is lariks of douglas de sweet spot. Goede prijs, mooi om te zien, prima levensduur en je hoeft ‘m niet jaarlijks te behandelen. Vuren is goedkoper maar je bent na 10 jaar weer aan vervangen toe.
Plankrichting
- Recht naar voren: Klassiek en simpel.
- Diagonaal: Mooier maar 10-15% meer materiaal nodig (vanwege snij-afval).
- Visgraat of patroon: Eyecatcher, maar fors meer werk.
Wat heb je nodig?
Maak voor je begint een complete lijst. Een vlonder van 4×3 meter (12 m²) heeft circa 12-13 m² aan vlonderplanken, 25-30 meter regelhout en 200-300 schroeven nodig. Bestel altijd 10% extra voor snij-afval en fouten.
Let op!
Dit is een klus van een lang weekend en je tilt veel kilo’s hout. Vraag een vriend of familielid om te helpen — vooral bij het op maat zagen en het leggen van de regels. Alleen werken kan, maar het duurt twee keer zo lang.
Stap 1: Meet de locatie op en maak een tekening
Bepaal precies hoe groot je vlonder wordt. Pak een meetlint en zet de hoeken uit met houten paaltjes en een touwlijn.
- Houd rekening met deuren en ramen — een vlonder mag niet hoger zijn dan de drempel.
- Plan een minimale afwatering van 1% (10 mm per meter) richting van je huis vandaan.
- Reken op afstand van minimaal 5 cm tussen vlonder en muur (ventilatie + uitzetten van hout).
Teken op papier waar je regels (de onderliggende balken) komen. Standaard afstand tussen regels: 40-50 cm. Bij dunne planken (21 mm of minder) maximaal 40 cm; bij dikkere planken (28 mm) mag 50 cm.
Stap 2: Bereid de ondergrond voor
Een goede ondergrond is het allerbelangrijkst voor een vlonder die jaren meegaat. Niet alle opties zijn even goed:
- Op grond: Steek een laag van 10-15 cm grond af, vul met grof grind (puinlaag), leg anti-worteldoek erover en zet daarop stelpoten of betontegels.
- Op bestaande tegels: Check of de tegels stevig en redelijk vlak liggen. Anders eerst herstellen of stelpoten gebruiken.
- Op gras: Sterk afgeraden. Het gras gaat rotten, je krijgt een hopeloze ondergrond en je vlonder verzakt binnen 1-2 jaar.
Leg betontegels van 30x30 cm op de plekken waar de stelpoten komen. Eén tegel per stelpoot, met onderlinge afstand van maximaal 100 cm.
Pro-tip
Anti-worteldoek lijkt overbodig maar is goud waard. Het houdt onkruid weg, voorkomt dat zaden onder je vlonder kiemen en zorgt voor schone ventilatieruimte. €1-2 per m² is een prima investering voor 10+ jaar rust.
Stap 3: Plaats stelpoten waterpas
Op elke betontegel komt een stelpoot. Stelpoten zijn kunststof voetjes met een schroefdraad waarmee je de hoogte millimeter-precies instelt.
- Plaats stelpoten op de hoekpunten eerst.
- Span een touwlijn tussen de hoeken op de gewenste eindhoogte.
- Plaats de tussenliggende stelpoten en stel ze in op de hoogte van de touwlijn.
- Controleer alles met een lange waterpas — een afwijking van 1-2 mm is acceptabel.
Vergeet niet de afwatering: 1% verhang weg van het huis. Bij een vlonder van 4 meter is dat 4 cm verschil tussen voorkant en achterkant. Lijkt niet veel, maar het scheelt enorm in plassen en rotting.
Stap 4: Leg het regelwerk
De regels zijn de balken die onder je vlonderplanken komen. Hierop schroef je later je planken.
- Gebruik geïmpregneerd regelhout van minimaal 45x70 mm.
- Plaats de regels haaks op de plankrichting (dus: lopen de planken vanuit het huis naar voren, dan liggen de regels evenwijdig aan de muur).
- Schroef ze met RVS-schroeven aan de stelpoten vast.
- Houd onderlinge afstand 40-50 cm aan.
- Begin en eindig met een regel — net binnen de buitenste plankrand.
Controleer nogmaals met de waterpas of alles strak ligt. Een klein beetje speling tussen stelpoten kan je nu nog corrigeren door een stelpoot iets bij te draaien.
Let op!
Gebruik alleen RVS-schroeven (kwaliteit A2 of A4). Gewone of verzinkte schroeven roesten binnen een paar jaar door en geven lelijke zwarte plekken in je hout. Bij hardhout altijd A4 (zeezoutbestendig). De meerprijs is het echt waard.
Stap 5: Plankrichting bepalen en eerste plank vastzetten
Begin altijd aan één kant — meestal de kant die het zichtbaarst is — en werk naar de andere kant toe.
- Leg de eerste plank op de regels, parallel aan de gewenste richting.
- Houd 5-10 mm ruimte tussen plank en muur (voor uitzetten).
- Controleer of de plank perfect haaks ligt ten opzichte van de muur (90 graden).
- Voorboor de schroefgaten op 2 cm vanaf de rand van de plank en op elke regel.
- Schroef vast met 2 RVS-schroeven per regel.
Voorboren voorkomt dat je hout splijt — vooral bij hardhout essentieel. Gebruik een houtboortje van 3-4 mm.
Stap 6: Leg de overige planken met voegruimte
Leg de volgende plank ernaast. Houd een voeg van 4-6 mm tussen elke plank. Waarom?
- Hout zet uit en krimpt door vocht en temperatuur.
- Tussen de planken kan water weg lopen.
- Bladafval kan eronder vallen in plaats van vast te plakken.
Gebruik een gelijkmatige spacer (twee munten van €0,50 op elkaar zijn precies 6 mm) om de voegen consistent te houden. Schroef elke plank op elke regel vast.
Tip
Werk je met vlonderclips in plaats van schroeven? Dan zie je geen schroefkoppen aan de bovenkant — veel mooier. Clips kosten wel meer en je legt langzamer (circa 30% langer). Voor hardhout of premium uitstraling absoluut het overwegen waard.
Stap 7: Plankenden afzagen op maat
Aan het eind van je vlonder steken de planken vaak een paar centimeter uit. Die zaag je in één rechte lijn af voor een strak resultaat.
- Span een rechte lat of een lange waterpas over de planken op de gewenste afzaaglijn.
- Trek een potloodlijn.
- Zaag met een cirkelzaag (geleider erop voor strakke lijn) of decoupeerzaag.
- Schuur de zaagkanten glad met schuurpapier P120.
Bij hardhout is een goed scherpe zaag van groot belang — anders krijg je rafelige uiteinden.
Stap 8: Afwerking en behandeling
Hoe je je vlonder afwerkt hangt af van het houtsoort:
- Vuren / grenen: Direct een laag beits of vlonderolie aanbrengen om uitdrogen te voorkomen. Jaarlijks bijwerken.
- Lariks / douglas: Onbehandeld kan, maar olie verlengt de levensduur en houdt de natuurlijke kleur. 1-2 jaar bijwerken.
- Bankirai / hardhout: Olie behoudt warme kleur. Anders kleurt het binnen 1 jaar zilvergrijs (niet erg, maar smaak).
- Composiet: Geen onderhoud nodig.
Schuur scherpe randen rondom met fijn schuurpapier (P150-180) om splinters te voorkomen. Vooral handig als kinderen of huisdieren op je vlonder komen.
Veelgemaakte fouten
- Geen afwatering plannen: Een vlonder zonder afschot wordt een zwembad bij regen. Water blijft staan, hout rot, klaar is Kees. Altijd 1% verhang aanhouden.
- Te grote afstand tussen regels: Planken gaan doorbuigen. Houd 40-50 cm aan, niet meer.
- Verkeerde schroeven gebruiken: Gewone schroeven roesten en je vlonder ziet er na 2 jaar uit als oud roestig ijzer. Alleen RVS A2/A4.
- Geen ventilatie: Zit je vlonder strak tegen de muur of grond, dan krijg je vocht-problemen. Houd minstens 5 cm rondom.
- Te smalle voegen: Hout zet uit. Met voegen van 1-2 mm krijg je opstaande planken na een zomer. 4-6 mm is de standaard.
- Werken op gras of zand: Geen stabiele ondergrond. Je vlonder verzakt binnen een seizoen. Investeer in tegels en stelpoten.
- Niet voorboren bij hardhout: Planken splijten en je hebt een gehavende rand. Voorboren is geen optie, maar verplicht.
Veelgestelde vragen
Hoe lang gaat een houten vlonder mee? Hangt af van houtsoort en onderhoud. Vuren geïmpregneerd: 8-12 jaar. Lariks/douglas: 15-20 jaar. Hardhout (bankirai): 25-30 jaar. Composiet: 25+ jaar zonder onderhoud. Een goede ondergrond met ventilatie verlengt de levensduur aanzienlijk.
Mag ik een vlonder op gras leggen? Niet aan te raden. Het gras gaat rotten, je krijgt geen stabiele ondergrond en je vlonder verzakt. Steek minimaal de zode af, leg grind of tegels, en pas dán de stelpoten. Een paar uur extra werk dat je later jaren plezier oplevert.
Heb ik een vergunning nodig voor een vlonder? Voor een vlonder lager dan 1 meter heb je in Nederland meestal geen vergunning nodig, mits hij in de tuin staat en niet bij de openbare weg. Bij een vlonder hoger dan 1 meter of in een beschermd stadsgezicht: check bij je gemeente. Bij een VvE (appartement met dakterras): altijd toestemming nodig.
Kan ik een vlonder ook in de schaduw leggen? Ja, maar wees je bewust dat hij sneller groen wordt door mos en algen. In schaduwrijke plekken kies je liever voor composiet of bankirai (van nature schimmelresistent). Met een jaarlijkse schoonmaakbeurt is het meeste te tackelen.
Wat doe ik als mijn vlonder gaat kraken? Kraken komt meestal door losse schroeven of doorgebogen regels. Loop de vlonder na en draai losse schroeven aan. Bij doorbuigende regels moet je een extra steun (stelpoot of regel) plaatsen onder de plek waar het kraakt. Bij een vlonder op zachte grond kan ook verzakking de oorzaak zijn — herstellen door de stelpoten bij te stellen. Wil je meteen je hele tuin opfrissen? Lees ook hoe je je tuinhek schildert voor een totaal nieuwe uitstraling.
